Szczecin zmienia podejście do deszczówki – woda ma zostać zatrzymana tam, gdzie spada

W centrum planowania miejskiego pojawił się nowy dokument, który każe myśleć o deszczu jak o surowcu, nie problemie. W Szczecinie projektanci i mieszkańcy mają zacząć planować przestrzeń tak, by woda opadowa była magazynowana i oczyszczana lokalnie – w zieleni, w ogrodach deszczowych i przez nawierzchnie przepuszczalne. To krok w stronę miast odporniejszych na intensywne ulewy i susze, o których mówią naukowcy i służby.

• Szczecin uczy się zatrzymywać wodę – nowe standardy i ich naukowe uzasadnienie
• Gwałtowne opady i liczby, które pokazują potrzebę zmiany
• Punkt konsultacyjny w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji – wsparcie dla projektów i mieszkańców

Szczecin uczy się zatrzymywać wodę – nowe standardy i ich naukowe uzasadnienie

Miasto przyjęło dokument nazwany Standardami zagospodarowania wód opadowych, który promuje rozwiązania oparte na naturze (Nature‑Based Solutions). Główną ideą jest prosta zasada: najpierw zatrzymaj wodę na miejscu, a dopiero potem – w ostateczności – odprowadź do kanalizacji. Z dokumentu wynika, że deszczówkę należy uwzględniać już na etapie planowania ulic, osiedli czy przestrzeni publicznych.

“Zamiast szybko odprowadzać ją do kanalizacji, będziemy zatrzymywać ją tam, gdzie spada”
— Anna Szotkowska, Zastępca Prezydenta Miasta Szczecin

Eksperci podkreślają, że nowe wytyczne opierają się na badaniach i doświadczeniach z zakresu hydrologii miejskiej i inżynierii środowiska. Jak zauważa dr hab. inż. Anna Głowacka, prof. ZUT, dokument integruje wiedzę naukową i praktykę planistyczną, co powinno zwiększyć odporność miasta na ekstremalne zjawiska pogodowe. Takie podejście jest już stosowane w innych polskich miastach – Szczecin został wymieniony jako trzecie miasto po Gdańsku i Poznaniu, które przygotowało podobne standardy retencyjne.

Wśród proponowanych rozwiązań znajdują się między innymi:

• ogrody deszczowe oraz zieleń urządzone do retencjonowania opadów;
• nawierzchnie przepuszczalne i systemy infiltracyjne;
• magazynowanie wód deszczowych w elementach krajobrazu;
• zielone dachy i lokalne zbiorniki retencyjne.

Gwałtowne opady i liczby, które pokazują potrzebę zmiany

Dane lokalne pokazują, że intensywność opadów rośnie. dr inż. Bartosz Bogusławski przytacza konkretne epizody: w jednym z incydentów w ciągu 66 minut spadło ponad 14 mm deszczu, a podczas burzy w maju 2024 roku w zaledwie 13 minut zmierzono ponad 18 mm opadu. Najbardziej spektakularny był epizod z września 2024 roku – deszczomierz przy Oczyszczalni Ścieków Pomorzany zarejestrował około 68 mm w ciągu kilku godzin, co stanowiło niemal 10% średniego rocznego opadu w mieście.

“błękitno‑zielona infrastruktura umożliwia magazynowanie wód deszczowych w miejscu opadu”
— Paweł Jaworski, Dyrektor Departamentu Strategii i Odporności Klimatycznej w Ministerstwie Klimatu i Środowiska

Specjaliści wyjaśniają, że tradycyjne systemy kanalizacji deszczowej często nie są projektowane na takie natężenia, dlatego rozproszone retencjonowanie opadów ma odciążyć sieć i zmniejszyć ryzyko podtopień.

Punkt konsultacyjny w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji – wsparcie dla projektów i mieszkańców

Aby ułatwić wdrożenie standardów, od 1 kwietnia w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie (ZWiK) ruszy punkt konsultacyjny. Jego zadaniem będzie wsparcie mieszkańców, inwestorów i projektantów w przekładaniu zapisów dokumentu na konkretne rozwiązania w terenie.

“Punkt konsultacyjny w ZWiK pomoże przełożyć te zasady na konkretne rozwiązania w terenie”
— Patrycja Wolińska‑Bartkiewicz, Prezes Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie

W praktyce w punkcie będzie można oczekiwać m.in.:

• omówienia standardów i rekomendowanych rozwiązań dopasowanych do konkretnej działki lub inwestycji;
• porad projektowych dla deweloperów i architektów odnoszących się do retencji i infiltracji;
• wskazówek, jak integrować deszczówkę z zielenią miejską i infrastrukturą osiedlową.

Miasto sygnalizuje, że celem jest, by dokument nie pozostał teoretyczną wytyczną, lecz stał się narzędziem w rękach tych, którzy planują i budują przestrzeń publiczną.

Szczecin opiera swoją politykę na współpracy z uczelniami i resortem środowiska – w treści projektu odwołano się do pracy naukowej i analiz praktycznych realizowanych wspólnie z ZUT i Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Przyjęcie standardów ma służyć budowie miasta bardziej odpornego na ulewy, susze i wysokie temperatury, a także wspierać rozwój zieleni miejskiej i lokalnych zasobów wodnych.

Na koniec praktyczna wskazówka dla właścicieli działek i inwestorów: rozważenie prostych rozwiązań na parceli – jak sadzawka retencyjna, ogród deszczowy czy nawierzchnia przepuszczalna podjazdu – może już dziś zmniejszyć obciążenie sieci miejskiej podczas intensywnych opadów i poprawić mikroklimat najbliższego otoczenia.

na podstawie: Urząd Miasta w Szczecinie.